Interview Volksuniversiteit Hoogeveen

Volksuniversiteit Hoogeveen — een begrip in Hoogeveen

Wat doet een Volksuniversiteit nu precies, welk lesaanbod hebben ze, en is het voor iedereen toegankelijk? Paula Bansema van Samen Hoogeveen gaat in gesprek met voorzitter Geurt Bolderman en PR‑functionaris Kasper Kombrink.

Missie van de Volksuniversiteit Hoogeveen
De Volksuniversiteit Hoogeveen is een stichting die als doel heeft volwassenen de kans te bieden zich te ontwikkelen op het gebied van taal, cultuur, kunst, wetenschap, natuur en creativiteit. Zonder winstoogmerk biedt de organisatie onderwijs van goede kwaliteit, laagdrempelig en toegankelijk voor iedereen. Voor deelname is geen diploma nodig; plezier in samen leren staat centraal.

De Volksuniversiteit wordt geleid door een bestuur dat volledig uit vrijwilligers bestaat. Alleen de docenten ontvangen een vergoeding.

Jaarlijks maken honderden cursisten uit Hoogeveen en omgeving gebruik van het aanbod. Daarmee levert de Volksuniversiteit een waardevolle bijdrage aan een leven lang leren en aan de persoonlijke ontwikkeling van volwassenen.

Wat onderscheidt de Volksuniversiteit Hoogeveen?
De Volksuniversiteit onderscheidt zich door een zeer breed programma. Het gaat niet om één soort cursus of workshop, maar om een divers aanbod dat varieert van glasbewerking tot klassieke muziek, van taalonderwijs tot filosofie.

We zijn wel speciaal gericht op volwassen ook een beetje gericht vanuit het verleden voor mensen die wat minder te besteden hebben.

Daarnaast zijn veel docenten afkomstig uit het onderwijs of zijn zij gepensioneerd en delen zij hun kennis en ervaring graag met anderen.

Het is ook ontzettend leuk om dit werk te kunnen doen, er wordt gewerkt met kleine groepen van minimaal 6 en maximaal 16 deelnemers, wat zorgt voor persoonlijke aandacht en een prettige sfeer.

Vanaf welke leeftijdscategorie kunnen mensen hieraan deelnemen?
De meeste deelnemers zijn tussen de 35 en 40 jaar en ouder, en het aanbod wordt ook gevolgd door mensen die ruim in de tachtig zijn.

Welke onderdelen van het huidige aanbod is het populairst
Talen blijven zeer populair, maar ook:
 - kunstbeschouwing
 - luistercursussen over muziek
 - kookcursussen, vooral de Oosterse keuken

Daarnaast trekken lezingen veel belangstelling, zoals recent de lezing over The Beatles, die een groot publiek trok.

In principe richten we ons op volwassenen, maar soms geven we ook lessen aan kinderen — bijvoorbeeld wanneer een gezin gaat emigreren en de kinderen meekomen om de lessen te volgen.

Er is een vaste groep cursisten die jaarlijks terugkeert, bijvoorbeeld bij kunstbeschouwing en literatuur. Zo wordt er elk jaar een reeks van vijf boeken besproken, waarvoor een trouwe kern deelnemers zich telkens opnieuw inschrijft. Ook de luistercursussen kennen zo’n vaste groep.

Welke talen bieden jullie aan?
Op dit moment bieden we de talen Zweeds, Duits, Frans, Italiaans en Spaans aan. Daarnaast werken we aan het ontwikkelen van een cursus Friese taal. Hiervoor zijn echter zowel geschikte docenten als voldoende cursisten nodig, maar het staat wel hoog op ons verlanglijstje.

Verandert het aanbod elk jaar?
Ja, er zijn een aantal cursussen die we ieder jaar opnieuw aanbieden, zoals de taalcursussen en de kunstbeschouwing, die we al jarenlang verzorgen — telkens met een nieuwe inhoud. Daarnaast proberen we elk jaar ook nieuwe activiteiten en onderwerpen toe te voegen om het programma fris en afwisselend te houden.

Wat leuk is: we werken met verschillende coördinatoren voor de diverse cursussen. Zo is er één coördinator die zich volledig richt op de talen. Deze coördinatoren kijken actief mee, denken mee en zoeken naar nieuwe ideeën. Daardoor ontstaan vaak inspirerende plannen, die we vervolgens bespreken en waarvoor we een passende docent zoeken — of aansluiten bij een docent die al bij ons bekend is.

Casper van de PR stuurt ook altijd nieuwsbrieven rond. Wanneer we bezig zijn met een nieuw programma, vragen we cursisten en geïnteresseerden om hun wensen met ons te delen. Op basis daarvan kijken we wat we kunnen realiseren.

Hoe wordt bepaald welke nieuwe cursussen worden toegevoegd aan het programma?
Tussen februari en eind mei gaan we op zoek naar nieuwe mogelijkheden en ideeën voor het komende seizoen. Binnen het bestuur worden vervolgens keuzes gemaakt en stellen we het programma samen.

We kijken daarbij naar haalbaarheid, naar een goede spreiding over het jaar, én naar de variatie in het aanbod — wat bieden we al, wat mist er nog, en wat past bij de wensen van onze cursisten?

Hoe zorgen jullie voor kwaliteit en deskundigheid van de docenten?
We voeren sollicitatiegesprekken met alle docenten en gaan er in principe vanuit dat zij bevoegd zijn om les te geven. Daarnaast werken we soms met ervaringsdeskundigen, maar dat beoordelen we zorgvuldig tijdens het sollicitatiegesprek. Het uitgangspunt blijft altijd dat er een bevoegde docent voor de groep staat.

Merken jullie dat bepaalde doelgroepen moeilijker te bereiken zijn?
Nee, dat ervaren we eigenlijk niet. Wat we wél merken, is dat we voor oudere cursisten vaker cursussen in de middag plannen. In de wintermaanden vinden veel mensen het namelijk lastiger om ’s avonds de deur uit te gaan, zeker wanneer het sneeuwt of hard waait. Daardoor sluiten middagcursussen beter aan bij hun wensen en mogelijkheden.

Wat motiveert mensen volgens u om een cursus te volgen bij de Volksuniversiteit?
Mensen volgen een cursus bij de Volksuniversiteit om verschillende redenen. Soms gaat het om vaardigheden die ze nodig hebben of waarin ze zich verder willen ontwikkelen. Andere deelnemers vinden het gewoon leuk om nieuwe dingen te ontdekken en creatief bezig te zijn.

Ontwikkelingen zoals AI en ChatGPT zijn voorbeelden van onderwerpen waar je op een laagdrempelige manier veel informatie over kunt geven en waar mensen gemakkelijk vragen over kunnen stellen. Ook praktische cursussen, zoals fotografie met de mobiele telefoon, zijn populair — je kunt deelnemers daarin veel handige tips meegeven.

Wat voor impact heeft de Volksuniversiteit op de lokale gemeenschap?
Of we echt meetbare impact hebben, weet ik niet precies, maar we zien wél dat veel mensen elk jaar opnieuw enthousiast terugkomen. Er is een vaste groep cursisten die al jarenlang trouw deelneemt, en daarnaast verwelkomen we ieder jaar ook nieuwe deelnemers.

Bij sommige onderdelen, zoals kunstbeschouwing en literatuur, is er een hechte kern die elk seizoen weer aansluit. Zo wordt er jaarlijks een reeks van vijf boeken besproken, waarvoor steeds dezelfde groep geïnteresseerden terugkeert. Hetzelfde geldt voor de luistercursussen.

Dat alles laat zien dat de Volksuniversiteit een plek is waar mensen zich thuis voelen, waar ze blijven leren en waar verbinding ontstaat — en dát is misschien wel de mooiste impact op de gemeenschap.

Hoelang bestaat de Volksuniversiteit Hoogeveen?
De Volksuniversiteit Hoogeveen bestaat inmiddelsruim 40 jaar. In de beginperiode waren er in deze regio meerdere Volksuniversiteiten, maar de meeste — zoals die in Meppel, Steenwijk en Emmen — zijn inmiddels verdwenen.

In Drenthe is de Volksuniversiteit Hoogeveen momenteel de enige. Onlangs hebben we nog overleg gehad met de Volksuniversiteiten in Zuidlaren en Groningen, die de afgelopen jaren weer zijn opgestart. In Noord‑Nederland zijn er nu nog maar drie Volksuniversiteiten actief.

Draagt de Volksuniversiteit ook bij aan persoonlijke ontwikkeling en sociale verbinding?
Ja, dat is juist één van de belangrijkste redenen waarom we nog steeds werken zoals we werken. We geven bewust fysiek les in een lokaal en niet digitaal. Mensen hebben behoefte aan contact, aan een groep waarin ze samen kunnen leren en bezig zijn. Daarom kiezen we er heel bewust voor om niet in te zetten op online onderwijs.

In onze missie staat niet voor niets dat op een plezierige manier samen leren centraal staat. Daarmee leveren we een actieve bijdrage aan een leven lang leren voor volwassenen én aan het bevorderen van sociale verbinding.

Het gaat daarbij niet alleen om studeren in de traditionele zin van het woord, maar vooral om jezelf de ruimte geven om nieuwe dingen te ontdekken en te blijven ontdekken — samen met anderen.

Hoe is de Volksuniversiteit ontstaan?
De oorsprong van de Volksuniversiteit ligt in Engeland, aan het begin van de negentiende eeuw. Wetenschappers maakten zich toen zorgen over de groeiende kloof tussen hoogopgeleiden en ‘het volk’. Zij vonden dat de kennis die binnen universiteiten werd ontwikkeld, beschikbaar moest zijn voor de hele samenleving.

In 1913 werd in Amsterdam de eerste Nederlandse Volksuniversiteit opgericht door prof. dr. S.R. Steinmetz. Hij zag de Volksuniversiteit als een plek waar iedereen — ongeacht afkomst, religie of opleidingsniveau — de kans moest krijgen om zich te ontwikkelen.

Zijn er plannen voor uitbreiding, vernieuwing of samenwerking met andere organisaties?
Er is een landelijke organisatie, CultuurConnecties, die zich inzet om de Volksuniversiteiten landelijk sterker neer te zetten en te ondersteunen. Daarnaast werken we samen met de Bibliotheek en met het Filmhuis in Hoogeveen. Deze samenwerkingen helpen ons om het aanbod te verbreden en nieuwe doelgroepen te bereiken.

Jullie hebben 9 vrijwilligers. Welke rol spelen zij binnen de organisatie?
Wij zijn allemaal vrijwilligers en werken met drie cursuscoördinatie, een PR functionaris, iemand voor de administratie en daarbij is er ook nog een Dagelijks Bestuur van 3 personen

Dat is een bewuste keuze: iedereen die een taak heeft binnen de organisatie maakt ook deel uit van het bestuur. Zo heeft iedereen bestuurlijke verantwoordelijkheid én blijft iedereen goed op de hoogte van wat er binnen de organisatie speelt.

Wat hoopt u dat mensen meenemen wanneer ze een cursus bij de Volksuniversiteit volgen?
Wij hopen vooral dat mensen het leuk hebben gehad en dat ze iets meenemen in hun ‘bagage’ waar ze verder mee kunnen. Wat je eruit haalt, verschilt natuurlijk per cursus: een kookcursus levert iets heel anders op dan een cursus wijsbegeerte. Dat laat meteen zien hoe breed ons aanbod is.

Daarnaast vinden we het belangrijk dat cursussen betaalbaar blijven. Het gaat erom wat je ervoor over hebt én hoe je jezelf wilt ontwikkelen. Voor de creatieve cursussen kunnen deelnemers bovendien gebruikmaken van het Volwassenenfonds, te bereiken via www.volwassenenfonds.nl.